اگر یک نکته ازین سخنِ سعدی در گلستان بتوان آموخت که: «مُشک آنست که ببوید، نه آنکه عطّار بگوید..». ناظر به تطابقِ اثر هنری است با سایرِ دستورزیهای انسان. اثرِ هنری، به مثابهی اثر، خودش به تنهایی و مستقلاً «تبلیغاتِ» خودش است. اصولاً تبلیغات چیزی فراتر از جوهرِ «اثر» نیست! اثرْ، تبلیغات است و بالعکس! […]
اگر یک نکته ازین سخنِ سعدی در گلستان بتوان آموخت که:
«مُشک آنست که ببوید، نه آنکه عطّار بگوید..».
ناظر به تطابقِ اثر هنری است با سایرِ دستورزیهای انسان. اثرِ هنری، به مثابهی اثر، خودش به تنهایی و مستقلاً «تبلیغاتِ» خودش است. اصولاً تبلیغات چیزی فراتر از جوهرِ «اثر» نیست! اثرْ، تبلیغات است و بالعکس! امروزهروز با اینهمه تعدّد و فراگیریِ شبکههای رسانهای و مجازی، بازارِ تبلیغاتْ گرماگرم ست. امّا در همین روزگارِ «تبلیغزده» هم، انسان سره را از ناسره درست و به وضوح تشخیص میدهد. شما اگر اهل ورزش هستی، به یقین فرقِ مارکِ کفشِ «tiempo» و «nike» را از سایر مارکهای تجاری بازار متوجّه میشوی! میخواهم بگویم فردوسی، حافظ، مولانا، سعدی، نظامی و دیگر بزرگان ادبیّاتِ ادبیّاتِ و هنرِ ایران نیز از چیزی به نامِ «تبلیغات» بیخبر نبودهاند! کاری ندارد، تمامِ مفاخرههای ادبِ فارسی و راحتتر بگویم همین تخلّصِ شاعران و رقیبجوییِ آنان را جمع بکنی چیزی بجز از «تبلیغات» نیست! از فردوسی بگیر که گفت: «پی افکندم از نظم..» تا حافظ و سعدی که: «من سعدی آخر الزمانم»! حتّی مولاناهم با تمام عرفانگراییاش هم بیتبلیغ نبود:
«ای بسا ابلیسِ مردمروی هست
پس به هر دستی نشاید داد دست»!
یعنی تنها «دستِ الهی»، دستِ من است.! از آنسو این مارکهای تجاری هم بیچیزی نیستند، اینها پهلو به پهلوی اثر هنری میزنند! مگر شِوِرلت، بنز و کولر اُو جنرال و برندهای عطر فرانسوی ساختن شوخی است؟! یادم هست اواخرِ دههی هفتاد بود فکر کنم جمشید مشایخی با آن سبقهی هنری عظیمی که پشتش بود، این اواخر در بیلبوردهای کولر اُو جنرال در همی اهوازِ خودمان عکسهای بزرگی از او در میدانها و چهارراههای شهر نصب کرده بودند. مردی که همه او را با «هزاردستان» و فیلمِ «گاو» به یاد میآوردند! و آنموقع خیلی مورد طعن و لعن قرار گرفت، امّا امروز بعد از فوتِ ایشان و به یُمنِ نگاههای جدید به هنر و رابطهاش با تبلیغات و با فاصله که دقیق میشویم، میشود به او هم حق داد: پرویز مشایخی چه کم از مارک اُ جنرال دارد؟! در دنیای پستمدرن، شیء، اثرِ هنری و انسان به اندازهی هم مهماند! با تمامِ دروغگویی تبلیغاتِ زرد، باز هم همچنان حرف سعدی درست است که:
«مشک آن است که ببوید، نه آنکه عطار بگوید».
- نویسنده : دکتر اسد آبشیرینی
- منبع خبر : نسیم میسان
