سایه وعدهها بر جان کارگران: تحلیل بلاتکلیفی نیروهای شرکتی در دولت چهاردهم
مقدمه: فریاد بلاتکلیفی از پشت دیوار شرکتهای واسطه
مشکل نیروهای شرکتی و پیمانکاری، داستان کهنه و پردردسری است که هر دولتی وعدهای برایش دارد، اما در نهایت با «قول پیگیری» به حاشیه میرود. این نیروها که سالهاست در دستگاههای اجرایی به کار مشغولاند، نه امنیت شغلی دارند و نه از حقوق و مزایای کامل و بهموقع برخوردارند سوال اصلی اینجاست: چرا با گذشت بیش از چندین سال از طرحهای مختلف، دولت دکتر مسعود پزشکیان نیز همچنان در مرحله «قول پیگیری» متوقف شده و در عمل گامی جدی برای رفع این بیعدالتی برنداشته است؟
وضعیت موجود: دور باطل وعده و وعید
بر اساس آخرین اخبار و اظهارات مسئولان در دیماه ۱۴۰۴ وضعیت به این شکل است:
وعدههای تکراری دولت
· پرداخت مستقیم حقوق: دولت از تدوین پیشنویسی خبر داده که بر اساس آن، حقوق نیروهای شرکتی مستقیم از خزانه واریز شود تا مشکلاتی مانند کسر حقوق و تاخیر در پرداخت توسط شرکتهای پیمانکاری حل شود.
· حذف شرکتهای واسطه: هدف اصلی، حذف شرکتهای پیمانکاری و انعقاد قرارداد مستقیم این نیروها با دستگاههای اجرایی ذکر شده است.
· اعطای امتیاز در آزمونها: پیشنهاد شده تا نیروهای شرکتی به ازای سنوات خدمت، امتیاز ویژهای در آزمونهای استخدامی دریافت کنند.
واقعیت تلخ و دستاورد نزدیک به صفر
با وجود این وعدهها، هیچ اقدام عملی و نهایی صورت نگرفته است رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور به صراحت اعلام کرده که پیشنویس مذکور هنوز به تصویب نرسیده و نمیتوان زمان مشخصی برای اجرای آن اعلام کرد همچنین مجمع تشخیص مصلحت نظام با بخشی از طرح ساماندهی که قبلاً در مجلس تصویب شده بود مخالفت کرده و این طرح در آنجا بایگانی شده است به بیان دیگر، پس از ماهها صحبت کار هنوز در مرحله تدوین پیشنویس و تشکیل کارگروه است.
واکاوی ریشهها: چرا دولت قدم برنمیدارد؟
۱. محدودیتهای قانونی: یکی از دلایل اصلی که دولت برای عدم «رسمیسازی» مستقیم این نیروها مطرح میکند، قانون مدیریت خدمات کشوری است بر این اساس جذب رسمی و پیمانی حتماً باید از طریق آزمون انجام شود و دولت خود را مقید به این چارچوب میداند.
۲. بار مالی سنگین: ساماندهی صدها هزار نیروی شرکتی و پرداخت حقوق و مزایای کامل آنان هزینه مالی عظیمی را به دولت تحمیل میکند به نظر میرسد ترس از این بار مالی یکی از موانع اصلی تصمیمگیری قاطع است.
۳. نقش شرکتهای پیمانکاری و منافع پیچیده: وجود شبکه وسیع شرکتهای پیمانکاری که سالها به عنوان واسطه عمل کردهاند به یک ساختار تثبیتشده با منافع خاص تبدیل شده است به نظر میرسد اراده سیاسی قاطع برای درهم شکستن این ساختار وجود ندارد.
۴. نبود پیگیر جدی در رأس هرم: با وجود دستور رئیسجمهور برای استخراج اسامی مشمولان و پیگیریهای مجلس اما اقدام اجرایی قاطعی از سوی معاونت اجرایی ریاست جمهوری یا دیگر ارکان تصمیمگیر دیده نمیشود نمایندگان مجلس نیز مستقیماً از بیتفاوتی دولت انتقاد کرده و خواستار عمل به شعارهای انتخاباتی شدهاند.
پیامدهای ادامه بلاتکلیفی: فرسایش سرمایه اجتماعی و روانی
· عادیشدن بیعدالتی: تداوم این وضعیت بیاعتمادی عمیق را در بخش بزرگی از جامعه کارگری نسبت به نظام اداری و وعدههای مسؤولان نهادینه میکند.
· خطر فروپاشی روانی نیروها: بیثباتی شغلی و عدم امنیت معیشتی، فشار روانی شدیدی بر کارگران و خانوادههای آنان وارد کرده و امید به آینده را از بین میبرد همانطور که اشاره شد این وضعیت نوعی «بازی با روح و روان کارگران» است.
· کاهش بهرهوری: نیرویی که دغدغه معیشت و آینده شغلی دارد انگیزه و بهرهوری لازم را برای خدمت مؤثر نخواهد داشت.
جمعبندی و چشمانداز: امیدی در افق نیست؟
دولت دکتر پزشکیان در موضوع نیروهای شرکتی در دام گفتار درمانی و وعدههای کلی افتاده است علیرغم وجود طرحهای نسبتاً مشخص (مانند پرداخت مستقیم حقوق و حذف شرکتهای واسطه)، عدم وجود عزم راسخ برای عبور از موانع قانونی و مالی و مقابله با ساختارهای ذینفع، کار را به بنبست کشانده است. تا زمانی که این پرونده از سطح کارگروه و پیشنویس خارج نشود و به یک دستورالعمل اجرایی الزامآور و دارای زمانبندی تبدیل نشود نباید انتظار تغییر داشتراین سکون نه تنها عدالت شغلی را نقض میکند بلکه به شعور و صبر نیروهایی که سالها در انتظار «تعیین تکلیف» نشستهاند بیاحترامی است به نظر میرسد باید منتظر ماند و دید که آیا دولت چهاردهم میتواند خود را از دام سیاستزدگی و وعدههای بیپشتوانه رها کند و قدمی عملی بردارد یا صدای اعتراض این نیروها باز هم در انبوه «پیگیری میکنیم»ها گم خواهد شد.
- نویسنده : داود عبیداوی
- منبع خبر : نسیم میسان
